Ile wynosi L4 w 2026 roku: 80%, 100% i zasiłek macierzyński 81,5%

Za zwolnienie lekarskie (L4) pracownik dostaje 80% podstawy wymiaru. Stawka rośnie do 100%, gdy choroba przypada w ciąży, gdy L4 wynika z wypadku w drodze do lub z pracy albo z badań kandydata na dawcę komórek, tkanek i narządów. Podstawą jest średnia pensja brutto z 12 miesięcy pomniejszona o 13,71% składek. Przy 6000 zł brutto podstawa wynosi 5177,40 zł, a jeden dzień L4 to 138,06 zł (80%) albo 172,58 zł (100%). Pierwsze 33 dni w roku płaci pracodawca, a od 34. dnia ZUS. Kalkulator chorobowego liczy to dla podanej pensji i liczby dni, a kalkulator macierzyńskiego porównuje warianty zasiłku macierzyńskiego.

Z czego powstaje podstawa

Podstawa wymiaru jest wspólna dla zasiłku chorobowego, wynagrodzenia chorobowego i zasiłku macierzyńskiego. Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej ustawa zasiłkowa) opisuje ją w art. 36:

• Bierze się przeciętne miesięczne wynagrodzenie z 12 kalendarzowych miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym zaczęła się niezdolność do pracy. Jeśli ubezpieczenie trwa krócej, liczy się średnia z pełnych miesięcy ubezpieczenia.
• Od tej kwoty odejmuje się składki pracownika: emerytalną 9,76%, rentową 1,5% i chorobową 2,45%, razem 13,71%. Z 6000 zł brutto to 822,60 zł, więc podstawa wynosi 5177,40 zł.
• Podstawa dzienna to 1/30 podstawy miesięcznej, niezależnie od tego, ile dni ma miesiąc.
• Podstawa dla pełnego etatu nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia po odjęciu 13,71% (art. 45). Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie to 4806 zł, więc dolna granica wynosi 4147,10 zł. Przy niepełnym etacie jest proporcjonalnie niższa, do czego służy w kalkulatorze pole „Wymiar etatu”.

Do podstawy wchodzą premie i inne składniki wypłacane za okresy miesięczne. Składniki kwartalne i roczne wlicza się jako jedną dwunastą kwot za ostatnie cztery kwartały albo za poprzedni rok (art. 42). Jeśli masz zmienne składniki pensji, najpewniej poda je dział kadr, bo kalkulator przyjmuje jedną średnią kwotę.

Ile procent płatne jest L4

Procenty wynikają z art. 92 Kodeksu pracy (wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy) i z art. 11 ustawy zasiłkowej (zasiłek chorobowy z ZUS). Obie podstawy dają te same stawki.

Sytuacja	Procent podstawy
Zwykła choroba	80%
Choroba w czasie ciąży	100%
Wypadek w drodze do pracy lub z pracy	100%
Badania kandydata na dawcę komórek, tkanek i narządów oraz zabieg pobrania	100%

Pobyt w szpitalu nie obniża stawki. Od 1 stycznia 2022 roku zasiłek chorobowy wynosi 80% także za dni w szpitalu, a 100% w trzech sytuacjach z tabeli, o czym informuje ZUS na swojej stronie o wysokości zasiłku chorobowego. Wypadek przy pracy i chorobę zawodową reguluje odrębna ustawa, której poradnik nie omawia (art. 1 ust. 2 ustawy zasiłkowej).

Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, także za soboty, niedziele i święta (art. 11 ust. 4). Dlatego do kalkulatora wpisujesz dni kalendarzowe z zaświadczenia, a nie robocze.

Kto płaci: pracodawca czy ZUS

Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca. Pracownik, który ukończył 50 lat, dostaje je za 14 dni w roku. Ta zasada dotyczy niezdolności przypadającej po roku kalendarzowym, w którym skończyłeś 50 lat (art. 92 § 1, 4 i 5 Kodeksu pracy). Dni z różnych zwolnień w tym samym roku sumują się: po 30 dniach choroby w marcu na wrześniowe L4 pracodawca zapłaci jeszcze za 3 dni, a za kolejne ZUS.

Od 34. dnia (albo od 15. dnia po 50. roku życia) przysługuje zasiłek chorobowy według ustawy zasiłkowej. Zasiłek wylicza i wypłaca ZUS. Jeśli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób, robi to sam, z pieniędzy ZUS (art. 61 ust. 1). Liczbę osób ustala się według stanu na 30 listopada poprzedniego roku.

Zasiłek chorobowy wypłaca się najdłużej przez 182 dni, a przy gruźlicy i chorobie w czasie ciąży przez 270 dni (art. 8 ust. 1). Potem ZUS może przyznać świadczenie rehabilitacyjne, jeśli dalsze leczenie rokuje powrót do pracy (art. 18).

Okres wyczekiwania

Prawo do zasiłku chorobowego trzeba najpierw nabyć (art. 4 ustawy zasiłkowej):

• pracownik objęty obowiązkowo ubezpieczeniem chorobowym po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia,
• osoba ubezpieczona dobrowolnie po 90 dniach.

Do tych okresów wlicza się poprzednie ubezpieczenie, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Okresu wyczekiwania nie ma m.in. przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy, u absolwentów, którzy zgłosili się do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub studiów, oraz u osób objętych obowiązkowo ubezpieczeniem chorobowym, które mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres takiego ubezpieczenia.

Ma to znaczenie także dla pracodawcy: wynagrodzenie chorobowe nie przysługuje, gdy pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego (art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy). Przy zasiłku macierzyńskim art. 29 ustawy zasiłkowej wymaga tylko, by poród albo przyjęcie dziecka przypadły w okresie ubezpieczenia chorobowego lub urlopu wychowawczego.

Przykład: 6000 zł brutto, 10 dni L4 i 10 dni L4 w ciąży

Pracownik na pełnym etacie, średnia z 12 miesięcy 6000 zł brutto, bez wcześniejszych zwolnień w tym roku, zaliczka na PIT 12%. Policzono dwa osobne zwolnienia po 10 dni.

Pozycja	10 dni L4, 80%	10 dni L4 w ciąży, 100%
Podstawa wymiaru	5177,40 zł	5177,40 zł
Stawka dzienna	138,06 zł	172,58 zł
Brutto za 10 dni	1380,60 zł	1725,80 zł
Zaliczka na PIT 12%	166 zł	207 zł
Składka zdrowotna 9%	124,25 zł	155,32 zł
Netto (szacunek)	1090,35 zł	1363,48 zł

Podstawa to 6000 zł minus 822,60 zł składek. Stawka dzienna to podstawa razy procent podzielona przez 30, zaokrąglona do grosza: 5177,40 × 80% ÷ 30 = 138,064, czyli 138,06 zł. Przy 100% wychodzi 172,58 zł. Całość za 20 dni to 3106,40 zł brutto.

W tym przykładzie pracodawca płaci za wszystkie dni, bo mieszczą się w limicie 33 dni. Przy 40 dniach L4 z jednej choroby w kalkulatorze wychodzi 33 dni po 138,06 zł od pracodawcy (4555,98 zł) i 7 dni po 138,06 zł z ZUS (966,42 zł), razem 5522,40 zł brutto. Po odjęciu zaliczki na PIT (663 zł) i składki zdrowotnej od części płaconej przez pracodawcę (410,04 zł) zostaje około 4449,36 zł. Stawka dzienna jest ta sama, zmienia się tylko płatnik.

Netto w kalkulatorze to kwota brutto pomniejszona o zaliczkę na PIT (12%) i składkę zdrowotną (9%). Składki emerytalna, rentowa i chorobowa nie są naliczane od wynagrodzenia chorobowego ani od zasiłków (art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Składka zdrowotna obejmuje natomiast wynagrodzenie chorobowe płacone przez pracodawcę, ale nie obejmuje zasiłku z ZUS (art. 81 ust. 1 i 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej), więc kalkulator nalicza ją tylko od dni płatnych przez pracodawcę.

Zaliczka na PIT to uproszczenie: stawka od całej kwoty brutto, bez kosztów uzyskania przychodu i kwoty zmniejszającej podatek. W pensji za dni pracy pracodawca rozlicza je razem z całym wynagrodzeniem, a przy zasiłku z ZUS zależą od złożonego PIT-2. Ile dokładnie wyniesie wypłata za miesiąc z L4, sprawdź w dziale kadr albo w informacji z ZUS.

Zasiłek macierzyński: dwa warianty

Zasiłek macierzyński liczy się od tej samej podstawy. Art. 31 ustawy zasiłkowej przewiduje dwa sposoby:

Wariant	Urlop macierzyński	Urlop rodzicielski
Bez wniosku z art. 30a w ciągu 21 dni po porodzie	100%	70%
Wniosek złożony najpóźniej 21 dni po porodzie	81,5%	81,5%

W wariancie 81,5% dostajesz tę samą kwotę przez cały urlop. Wniosek musi być pisemny i obejmować zasiłek za urlop macierzyński i rodzicielski w pełnym wymiarze (art. 30a). ZUS opisuje też drugą możliwość: wniosek tylko o urlop macierzyński z deklaracją, że wykorzystasz cały urlop rodzicielski. Wniosek o urlop rodzicielski składasz wtedy w ustawowym terminie, czyli 21 dni przed jego rozpoczęciem (tak opisuje to ZUS).

Urlop macierzyński trwa 20 tygodni przy jednym dziecku, 31 przy dwojgu, 33 przy trojgu, 35 przy czworgu i 37 przy pięciorgu i więcej (art. 180 § 1 Kodeksu pracy). Urlop rodzicielski to 41 tygodni przy jednym dziecku i 43 przy porodzie mnogim, a po 9 tygodni z niego przysługuje wyłącznie każdemu z rodziców i nie można tej części przenieść (art. 182¹a § 1 i 4). Matka może więc wykorzystać 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego, a drugi rodzic 9. Za te 9 tygodni zasiłek zawsze wynosi 70% podstawy (art. 31 ust. 3f).

Przykład dla 6000 zł brutto

Jedno dziecko, 20 tygodni urlopu macierzyńskiego i 32 tygodnie rodzicielskiego, podstawa 5177,40 zł. Netto zakłada zaliczkę 12% pomniejszoną o 300 zł (płatnik stosuje kwotę zmniejszającą po złożeniu PIT-2). Kalkulator liczy kwotę dzienną jako miesięczną podzieloną przez 30 i mnoży ją przez liczbę dni.

	81,5% za cały okres	100% + 70%
Urlop macierzyński, 20 tygodni	4219,58 zł miesięcznie	5177,40 zł miesięcznie
Urlop rodzicielski, 32 tygodnie	4219,58 zł miesięcznie	3624,18 zł miesięcznie
Netto miesięcznie (macierzyński / rodzicielski)	4013,58 zł / 4013,58 zł	4856,40 zł / 3489,18 zł
Za 20 tygodni	19 691,00 zł	24 161,20 zł
Za 32 tygodnie	31 505,60 zł	27 061,44 zł
Razem brutto	51 196,60 zł	51 222,64 zł

Przy wykorzystaniu całego urlopu różnica wynosi 26,04 zł na korzyść wariantu 100% + 70%, więc o wyborze decyduje raczej rozkład pieniędzy w czasie. Wariant 100% + 70% daje 957,82 zł więcej w miesiącu przez pierwsze 20 tygodni i 595,40 zł mniej w miesiącu przez 32 tygodnie rodzicielskiego. Wariant 81,5% wyrównuje kwotę na cały okres.

Różnica rośnie, gdy rodzic nie wykorzysta całego urlopu rodzicielskiego. Przy tych samych założeniach i 16 tygodniach urlopu rodzicielskiego kalkulator pokazuje 35 443,80 zł w wariancie 81,5% i 37 691,92 zł w wariancie 100% + 70%, czyli o 2248,12 zł więcej. Jeśli w pierwszym roku życia dziecka nie wykorzystasz ani jednego dnia zasiłku za urlop rodzicielski w wariancie 81,5%, na wniosek dostaniesz jednorazowe wyrównanie zasiłku za urlop macierzyński do 100% podstawy, a zasiłek za rodzicielski wyniesie 70% (art. 31 ust. 3g i 4). W takim przypadku za 20 tygodni macierzyńskiego dostajesz w sumie 24 161,20 zł brutto.

Zasiłek nie może być niższy niż świadczenie rodzicielskie, czyli 1000 zł miesięcznie (art. 31 ust. 3a ustawy zasiłkowej). Jeśli zasiłek po odjęciu zaliczki na PIT wynosi mniej niż 1000 zł, płatnik dopłaca różnicę, a samo podwyższenie jest wolne od podatku (art. 21 ust. 1 pkt 82a ustawy o PIT). Kalkulator liczy to tak samo, więc przy bardzo niskiej podstawie (na przykład przy małym wymiarze etatu) netto wynosi 1000 zł, a brutto jest o wysokość zaliczki wyższe. Od zasiłku macierzyńskiego nie pobiera się składek społecznych ani zdrowotnej, tylko zaliczkę na PIT.

Dla drugiego rodzica kalkulator liczy 9 tygodni zasiłku po 70% jego własnej podstawy. Przy takiej samej pensji 6000 zł brutto to 3624,18 zł miesięcznie i 7611,03 zł za cały okres.

Przedsiębiorcy i zleceniobiorcy

Chorobowe jest dla nich dobrowolne. Zasiłek chorobowy przysługuje po 90 dniach ubezpieczenia (art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej), a wypłaca go ZUS. Osobom prowadzącym działalność ZUS wypłaca zasiłki zawsze, a zleceniobiorcom wypłaca je ZUS albo płatnik składek, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób (art. 61 ust. 1). Procenty są takie jak u pracowników. Podstawą jest przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy pomniejszony o 13,71% (art. 2 pkt 4 i art. 48), a nie pensja brutto z umowy o pracę. Zasady 33 i 14 dni z Kodeksu pracy ich nie dotyczą. Zasiłek chorobowy, macierzyński i opiekuńczy nie przysługuje przedsiębiorcy z zadłużeniem składkowym powyżej 1% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 roku 48,06 zł), dopóki nie spłaci długu (art. 2a). Kalkulatory w poradniku liczą kwoty dla pracownika, więc kwot dla przedsiębiorcy lub zleceniobiorcy nie użyjesz bez zmian. Szczegóły sprawdź na stronach ZUS o zasiłku chorobowym i macierzyńskim albo w infolinii.

Zmiany w 2026 roku

Od 13 kwietnia 2026 roku ustawa zasiłkowa dokładnie określa, kiedy traci się zasiłek za cały okres zwolnienia (art. 17 ust. 1, 1a i 1b). Dzieje się tak, gdy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonujesz pracę zarobkową albo podejmujesz aktywność niezgodną z celem zwolnienia. Pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od umowy, z wyjątkiem czynności incydentalnych, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Polecenie pracodawcy nie jest taką okolicznością. Aktywnością niezgodną z celem zwolnienia są działania utrudniające lub wydłużające leczenie albo rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego i czynności incydentalnych. Skoro wynagrodzenie chorobowe nie przysługuje osobie bez prawa do zasiłku (art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy), utrata zasiłku dotyczy w praktyce także wynagrodzenia od pracodawcy.

Od 1 stycznia 2027 roku wchodzą kolejne zmiany z tej samej nowelizacji, między innymi zasady zwolnień przy ubezpieczeniu z więcej niż jednego tytułu i orzekania o świadczeniu rehabilitacyjnym. Procenty zasiłku chorobowego i macierzyńskiego w tekście ustawy z czerwca 2026 roku są takie, jak opisano wyżej.

Czego kalkulatory nie liczą

• Wypłaty za cały miesiąc z L4: pensji za dni pracy, składek i podatku rozliczanego razem z wynagrodzeniem. To robi płatnik w liście płac.
• Zasiłku opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego i świadczeń z tytułu wypadku przy pracy.
• Podstawy przy zmiennych składnikach pensji i przy krótszym ubezpieczeniu, jeśli nie podasz średniej samodzielnie.
• Kwot dla przedsiębiorców i zleceniobiorców z dobrowolnym chorobowym.
• Stawki zaliczki innej niż 12% i 32%.

Wynik kalkulatora to oszacowanie. Wiążące kwoty ustala płatnik zasiłku, czyli pracodawca albo ZUS. Pensję brutto i netto z umowy o pracę rozpiszesz w poradniku o przeliczaniu brutto na netto.

Źródła

Teksty aktów sprawdzone w październiku 2026 roku, według tekstów jednolitych.

• Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity z Dz.U. 2026 poz. 854: art. 2a, 4, 8, 11, 17, 18, 29, 30a, 31, 36, 42, 45, 48 i 61.
• Kodeks pracy, tekst jednolity z Dz.U. 2026 poz. 1245: art. 92, 180 i 182¹a.
• Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity z Dz.U. 2026 poz. 199: art. 18 ust. 2.
• Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity z Dz.U. 2025 poz. 1461: art. 81 ust. 1 i 5.
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity z Dz.U. 2026 poz. 592: art. 21 ust. 1 pkt 82a.
• ZUS: wysokość zasiłku chorobowego, sprawdzone w październiku 2026.
• ZUS: wysokość zasiłku macierzyńskiego, sprawdzone w październiku 2026.
• ZUS: zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński.

Kwoty w poradniku pochodzą z kalkulatorów HNarzędzi. Mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani finansowej. Wypłatę potwierdzi pracodawca albo ZUS.